اکسرژي يا در دسترس پذيري يا انرژي دسترس پذير، خاصيتي است که با آن مي توان قابليت تبديل مقدار معيني انرژي در حالت مشخصي به کار مفيد تعيين کرد . به عبارت ديگر اکسرژي را مي توان پتانسيل انجام بيشترين کار برگشت پذير ممکن توسط سيستم دانست ، اگر سيستم فرآيند کاملاً برگشت پذيري را طي کند  تا به حالتي برسد که در انتهاي فرآيند با محيط در تعادل ( مرده ) باشد .

 در تحليل اکسرژي ، حالت اوليه مشخص شده است و از اينرو يکي از متغيرها نيست . از طرفي در تعيين اکسرژي ( قابليت تبديل به کار ) برگشت ناپذيريها ناديده گرفته مي شوند . وقتي سيستم در انتهاي فرآيند در حالت تعادل ( مرده ) باشد ، داراي دما و فشار محيط است ( با محيط در تعادل حرارتي و مکانيکي است ) ، نسبت به محيط داراي انرژي جنبشي يا پتانسيل نيست ( داراي سرعت صفر و ارتفاع صفر نسبت به يک سطح مبنا ) و با محيط واکنش انجام نمي دهد ( بطور شيميايي خنثي است ) و همچنين هيچگونه اثرات نامتوازن مغناطيسي ، الکتريکي و کشش سطحي بين سيستم و اطراف آن وجود ندارد . خواص سيستم در حالت مرده با انديس صفر نمايش داده مي شوند مثلاً، T، P و... .  سيستم در حالت مرده داراي اکسرژي صفر است ، بنابراين از چنين سيستمي هيچ کاري نمي توان گرفت . بعنوان مثال اتمسفر محيط داراي مقادير عظيم انرژي است ولي ، چون در حالت مرده است انرژي آن را نمي توان تبديل به کار کرد .


اکسرژي هر سيستم در يک حالت مشخص به شرايط محيط ( حالت مرده ) و خواص سيستم بستگي دارد . بنابراين اکسرژي خاصيتي از ترکيب سيستم – محيط است نه فقط خاصيتي از سيستم .

بين اکسرژي و مقدار کار واقعي توليد شده توسط يک وسيله ، هميشه اختلاف زياد يا کم وجود دارد ، اين اختلاف نشان دهنده مقدار بهبودي است که مهندسان مي توانند در آن ايجاد کنند .

-----------------------

 مطلب  تکمیلی موجود است .

masood_vahidi_ok@yahoo.com